{"id":443,"date":"2017-08-13T20:57:05","date_gmt":"2017-08-13T20:57:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mariusvannieuwkerk.com\/?page_id=443"},"modified":"2017-09-07T10:46:12","modified_gmt":"2017-09-07T10:46:12","slug":"haute-finance-in-bloemendaal","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.mariusvannieuwkerk.com\/?page_id=443","title":{"rendered":"Haute Finance in Bloemendaal"},"content":{"rendered":"

Eerder gepubliceerd in het tijdschrift “Ons Bloemendaal”<\/p>\n

De <\/strong>Haute <\/em><\/strong>Finance <\/em><\/strong>in Bloemendaal door de eeuwen heen
\n<\/strong>DOOR MARIUS VAN\u00a0 NIEUWKERK<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

De wereld van La Haute Finance is maar al te goed bekend in Bloemendaal. Al eeuwen kiezen grote bankiers en geldmensen onze omgeving als domicilie. Enkele \u2018Haute Finance Bloemendalers\u2019 passeren op aansprekende momenten\u00a0 de revue.<\/p>\n

De geschiedenis van geld is eeuwenoud. Ook financi\u00eble crises zijn van alle tijden. Denk maar eens aan de Rivers of Babylon zo\u2019 n 5.000 jaarug, met koning Hammurabi die zich zorgen maakte over de financi\u00eble fluctuaties in zijn rijk. Met wetten en straffen probeerde hij zijn wereld in het gareel te houden. Die straffen waren toentertijd niet mis:\u00a0 op financi\u00eble fraude stond de dood en op het in gebreke blijven van terugbetaling slavernij. Kom daar vandaag de dag nog maar eens om!<\/p>\n

Oud<\/strong> e<\/strong>n<\/strong> nieuw<\/strong><\/p>\n

Er zijn verschillende soorten geld. Chartaal geld in het handje en giraal geld via de bank, maar ook wit geld en zwart geld of goed geld en kwaad geld. Bovendien bestaat er oud geld en nieuw geld. De kenner G.L. van Lennep spreekt in\u00a0 dat verband over twee \u00a0soorten rijken: de ervers en de makers. Beide groepen hebben een totaal verschil- lende instelling. Grofweg gezegd zijn de ervers bang om hun geld te verliezen. Het zijn spaarders, die hun vermogen in stand\u00a0willen houden-\u00a0zoals ook Sirtema van Grovestins in zijn interview in dit nummer aangeeft. Spaar dan heb je wat, placht professor Cornelis Anne denTex (1795-1854) te\u00a0zeggen.\u00a0Daarentegen zijn de makers eigenlijk verbaasd dat niet ieder\u00e9\u00e9n veel geld verdient. Zij zijn de spenders en het geld ligt volgens hen op straat, voor het opscheppen.
\nIn Bloemendaal kennen wij beide soorten rijken en ook al eeuwenlang. Ursula den Tex beschrijft die oude Bloemendaalse wereld mooi in haar\u00a0 jongste boeken:
\n\u201cWanneer ik de achtergrond van de Bloemendaalse connecties\u00a0 zou\u00a0 analyseren\u00a0 zou ik een economisch netwerk beschrijven. De grond is er al vanaf de zeventiende eeuw door\u00a0 het Amsterdamse geld in bezit genomen, zoals later\u00a0 ook in\u00a0 het Gooi.
\nEerst hadden rijke stedelingen er een landgoed als zomerverblijf en voor de vinkenjacht; toen\u00a0 er een goede spoorverbinding was, werd Bloemendaal een villadorp\u201d.
\nDe wereld van La Haute Finance, die van grote bankiers en geldmensen, zit logischerwijs dichter tegen die van het oude geld dan van het nieuwe geld aan. Vertrouwen komt immers\u00a0 te\u00a0 voet\u00a0 en moet\u00a0 als het\u00a0 ware rijpen en overerven.<\/p>\n

Adriaan<\/strong>\u00a0 Pauw<\/strong><\/p>\n

Adriaan Pauw (1585-1653) was afkomstig uit een rijke koopmansfamilie en werd een staatsman van allure. Hij speelde tevens een belangrijke rol in de geschiedenis van onze regio. Zo kocht hij in 1620 de heerlijkheid Heemstede voor 36.000 gulden (vergelijk: het jaarloon van een wever was in\u00a0die\u00a0tijd 200 \u00a0gulden).\u00a0Met\u00a0de\u00a0aankoop verwierf\u00a0hij een\u00a0landhuis\u00a0– het Oude Slot-\u00a0en\u00a0een\u00a0stuk\u00a0grondgebied dat ook een deel van Bloemendaal (Bennebroek) omvatte.<\/p>\n

\"\"
\n<\/a>Adriaan Pauw. Ets van CornelisVisscher uit 1652 naar een schilderij van Honthorst. Pauw is afgebeeld in zijn bibliotheek, die 16.000 banden telde, waarvan 1.555 op botanisch gebied. (Archief\u00a0HistorischeVereniging Heemstede\u00a0Bennebroek)I<\/em><\/p>\n

Hij gebruikte het Oude Slot als buitenverblijf en hield er ook ontvangsten. Zo logeerden er diverse vorstelijke personen, zoals de koningin-moeder van Frankrijk Maria de Medici en leden van de Engelse koninklijke familie. Zijn contacten met de Engelsen bleken volgens sommigen zelfs t\u00e9 nauw, gelet op de toenmalige geopolitieke verhoudingen, want op een gegeven\u00a0moment\u00a0werd\u00a0hij\u00a0verdacht van\u00a0pro-Engelse sympathie\u00ebn. Op het nippertje werd voorkomen dat zijn bezittingen in Heemstede werden vernield. Geldzaken werden bij die contacten overigens niet gemeden. Ons land was immers z\u00e9\u00e9r rijk in die tijd en de relaties tussen de hoven in Europa werden daartoe ten volle benut. Zo trouwde Maria de Medici\u2019s jongste dochter Henri\u00ebtte Maria van Bourbon met de Engelse koning Karei I.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Gravure\u00a0uit\u00a0de\u00a017e\u00a0eeuw\u00a0van de\u00a0tuin\u00a0van\u00a0een\u00a0tulpenhandelaar.\u00a0(Ach\u00a0Lieve\u00a0tijd,\u00a0Haarlem,\u00a0dl.10) \u201c\u00a0Adriaan Pauw had te Heemstede in zijn slottuin een bed vol tulpen, en, in \u2019 t midden daarvan, een cabinet rontsom\u00a0met\u00a0glasen,\u00a0in\u00a0welcke\u00a0alle\u00a0de\u00a0bloemen\u00a0haar\u00a0reflectie\u00a0cierlijk wierpen.\u201d\u00a0De\u00a0vermeldingen van het glazen kabinet ten tijde van de zogeheten tulpomanie zijn allemaal gebaseerd op het boek van de Amsterdamse medicus en chroniqueur Nic.Van Wassenaer. Zie ook Jacob van Lennep en Jan ter Gouw, De uithang teekens, 1868.<\/em><\/p>\n

Hun dochtertje Maria Stuart trouwde op haar beurt – op ruim negenjarige leeftijd – met onze veertienjarige Willem van Oranje, de latere stadhouder Willem II, onder regie van zijn vader Frederik Hendrik. Deze Henri\u00ebtte Maria kwam vaak naar Nederland, niet alleen vanwege haar dochter, maar ook vanwege het geld dat haar in een burgeroorlog verstrikte echtgenoot Karei nodig had. Zij leende hier het toen duizelingwekkende bedrag van bijna \u00e9\u00e9n miljoen gulden, een bedrag dat zeker niet volledig is terugbetaald.<\/p>\n

Tulpomanie<\/strong><\/p>\n

Pauw verfraaide niet alleen het slot maar ook zijn tuinen rondom en deed dat vooral met tulpen. Tulpen werden begin zeventiende eeuw beschouwd als een vorm van kunst. Net als schilderijen werden tulpen verzameld en verhandeld.
\nDe tulp werd in die tijd zelfs h\u00e9t symbool van status en welstand. Zo deed in\u00a0 1642\u00a0 de\u00a0 Nachtwacht van\u00a0 Rembrandt 1.200\u00a0gulden\u00a0en\u00a0drie\u00a0bollen\u00a0van\u00a0de\u00a0Semper Augustus-tulp 30.000 gulden! Adriaan Pauw had rondom zijn prieel ook enkele exemplaren van deze kostbare tulp staan. Hij had er spiegels achter laten bevestigen, tegen het prieel, want dan leken het er meer!
\nDe Tulpomanie (met\u00a0 de\u00a0 jaren 1636-1637 als haussejaren voor de tulpenprijzen) is de meest bekende manie uit de\u00a0geschiedenis geworden en nog steeds in alle internationale basisboeken over economie\u00a0 terug\u00a0 te vinden. Desondanks zijn er geen tekenen dat deze manie onze gehele economie heeft ontwricht, wat bij latere crises w\u00e9l het geval is geweest. Ook Adriaan Pauw is er niet aan onderdoor gegaan. Daarentegen moest de schilder Jan van Goyen zijn hele leven blijven schilderen om zijn tulpenschulden af te kunnen lossen. Misschien niet leuk voor hem maar het is wel een zegen voor ons nationale\u00a0 kunstbezit geweest.
\nNa\u00a0 de\u00a0 dood\u00a0 van\u00a0 Pauw\u00a0 in\u00a0 1653 werd de heerlijkheid verdeeld. Zijn zoon Gerard kreeg Heemstede en zoon Adriaen erfde Bennebroek. In 1810\u00a0 is een groot\u00a0 deel van\u00a0 het slot afgebroken.\u00a0De Vredebrug-\u00a0de Pons Pacis –\u00a0die Pauw ter\u00a0 ere van de Vrede van Munster in 1648 (einde Tachtigjarige Oorlog) had laten bouwen, is bewaard gebleven. Op het Slot is in 2007 een bronzen borstbeeld van hem onthuld.<\/p>\n

Henry Hope <\/strong>en de Franse <\/strong>Tijd<\/strong><\/p>\n

In de vroege zeventiende eeuw werd Europa geteisterd door de \u2018financi\u00eble innovaties\u2019 van een even briljante als destructieve Schot uit de Haute Finance<\/em>: John Law.
\nMet\u00a0 zijn innovaties\u00a0 blies\u00a0 hij\u00a0 het\u00a0 financi\u00eble stelsel van vooral Frankrijk op (1720) en dat in Engeland wankelde. Ook in ons land vielen klappen door het faillissement van veel windcompagni\u00ebn waarin eigenlijk alleen maar luchtbellen bleken te zitten: \u201c Een sotheid in\u00a0 des menschen brein geslaagen\u201d . In de publicatie Het Groote Tafereel der Dwaasheid werden wel 45\u00a0 investeringsplannen\u2019 opgesomd met plaatsnaam en toenaam er bij. Gelukkig werd Bloemendaal of enig andere plaats in Kennemerland nergens genoemd.
\nDat het\u00a0 jaar 1720 in\u00a0 Nederland niet alleen maar lucht\u00a0 bracht, toont de oprichting van Mees & Zoonen en van Assurantie der Stad Rotterdam. Deze twee gerenommeerde financi\u00eble instellingen zijn nu onderdeel van het Fortis-concern. Een andere befaamde financi\u00eble instelling uit die tijd is het nog altijd zelfstandige Van Lanschot Bankiers (1737).<\/p>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Henry Hope (1735-1811)<\/td>\nTsarina Catharina de Grote (1729-1796)<\/td>\nP.C. Labouchere (1722-1839)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Henry Hope (Jr)<\/strong> was van Schotse afkomst. Zijn voorvader Henry\u00a0 was\u00a0 omstreeks\u00a0 1664\u00a0 als koopman\u00a0 werkzaam in ons land. Diens\u00a0 Nederlandse\u00a0 nazaten\u00a0 richtten\u00a0 in\u00a0 1734\u00a0 het handelshuis Hope op, dat zich tot de meest vooraanstaande financi\u00eble dienstverlener in de wereld zou ontwikkelen. Met name\u00a0 toen\u00a0 Henry Jr.\u00a0 zich in\u00a0 1762\u00a0 met\u00a0 twee neven bij de firma voegde ging het crescendo; de firma werd toen omgedoopt tot Hope & Co. Henry was een groot man die niet alleen met\u00a0 alle belangrijke vorstenhuizen en regeringen in\u00a0 de wereld zaken deed maar ook zulk deskundig commentaar gaf op de boeken van zijn beroemde tijdgenoot Adam Smith dat die als dank de vierde druk van zijn befaamde Wealth of Nations <\/em>aan hem opdroeg. Hij financierde voorts niet alleen de Louisiana Deal tussen Amerika en\u00a0 Napoleon, maar hij leende ook aan de koning van Polen en aan tsarina Catharina de Grote van Rusland.<\/p>\n

Samenwerking<\/strong>
\nOverigens dankte hij zijn successen mede aan de hechte en soepele samenwerking met andere topbankiers, zoals Willem Borski, Pierre C\u00e9sar Labouchere en de gebroeders Baring. Ook de banden tussen de families waren hecht en men woonde vaak op steenworpafstand van elkaar. Henry had in 1769 een oude boerderij in de Haarlemmerhout gekochten daar het grote landhuis Welgelegen doen verrijzen, de Borski\u2019s zaten in Elswout en de Labouchere\u2019s (Pierre C\u00e9sar) woonden op het landgoed Aelbertsberg in Bloemendaal (zie ook het artikel van Guyon Labouchere).<\/p>\n

De gebroeders Baring<\/strong> woonden verder weg, over de \u2018plas in Engeland (zij hadden ooit hun wortels\u00a0in\u00a0Groningen), maar\u00a0die\u00a0afstand stond nauwe persoonlijke contacten niet in de weg. Zo volgde Alexander Baring een leertijd bij Hope & Co en zijn zuster Dorothy trouwde met Pierre C\u00e9sar Labouchere. Hoe het\u00a0uiteindelijk met het\u00a0befaamde Barings\u00a0afliep-\u00a0via\u00a0onze ING- is maar al te goed bekend.\u00a0Het schitterende Welgelegen komt na Henry Hope in handen van koning Lodewijk Napoleon, broer van de Franse keizer. Vervolgens wordt het een zomerpaleis van Wilhelmina van Pruissen, moeder van koning Willem I. Na haar overlijden in 1820 maakt Willem I er een museum van. Sinds 1932 fungeert het als het Noordhollands provinciehuis.<\/p>\n

Weduwe<\/strong>\u00a0<\/strong>Borski<\/strong>,<\/strong>\u00a0<\/strong>koning<\/strong>\u00a0<\/strong>Willem<\/strong>\u00a0I<\/strong>\u00a0<\/strong>en<\/strong>\u00a0<\/strong>de<\/strong>\u00a0Bank <\/strong>In 1812 was Willem Borski een van de rijkste inwoners van Nederland. Bij het familiebezit hoorde ook de uitgestrekte buitenplaats Elswout bij Overveen en enkele duizenden hectaren Bloemendaalse zeeduinen. In 1814 overleed Willem waarna zijn weduwe Johanna Borski-van der Velde (1764- 1846) het bedrijf voortzette. Een aantal van haar kinderen trouwde\u00a0 met\u00a0 leden van bekende bankiersfamilies zoals Insinger, Sillem en Van Loon.\u00a0Johanna was met haar bedrijf de spin in het web van financieel Nederland en deed even gemakkelijk zaken met de Nederlandse monarch als met buitenlandse staatshoofden. Zeer bekend werd haar \u2018reddingshulp\u2019 aan koning Willem I om de Nederlandsche\u00a0Bank-\u00a0zijn \u2018oudste\u00a0dogter\u2019-\u00a0op te\u00a0richten.\u00a0(zie ook het artikel van Geertje Wiersma) Overigens veranderde niet alles in haar handen in goud. Zo heeft de West-Indische Maatschappij (WIM),\u00a0waarin\u00a0zij\u00a0samen\u00a0met\u00a0o.a.\u00a0Willem I\u00a0participeerde, vanaf dag \u00e9\u00e9n verlies geleden. Dat was echter de bekende regel die de uitzondering bevestigt. Haar bijdrage aan het financieel economisch welzijn van ons land is zonder weerga geweest.<\/p>\n

President <\/strong>Gerard\u00a0<\/strong>Visserings <\/strong>internationale <\/strong>statuur<\/strong><\/p>\n

Gerard Vissering (1865-1937) begon zijn loopbaan als advocaat en\u00a0 maakte daarna een fraaie carri\u00e8re in de financi\u00eble wereld. Zo was hij president van de Javasche Bank – de centrale bank van Indi\u00eb – en van de Nederlandsche Bank (1912-1931))\u00a0.\u00a0Hij trad\u00a0in\u00a0dat\u00a0laatste\u00a0jaar af\u00a0om\u00a0gezondheidsredenen, maar\u00a0het\u00a0aanzienlijk\u00a0verlies\u00a0(29,9\u00a0miljoen gulden) op de pondentegoeden van de Bank door de val van het pond sterling kan daar ook debet aan zijn geweest.\u00a0Visserings internationale statuur was groot. Dat internationale begon al in Indi\u00eb maar hij adviseerde ook China – met een unieke benoeming in de rang van mandarijn als \u2018beloning\u2019. Voorts ontving hij regelmatig de toenmalige haute finance van de wereld in zijn huis te Bloemendaal.<\/p>\n

In Indi\u00eb ontmoette hij bekende ondernemers en streekgenoten als Stoop, Nienhuys, Cremer en ook bouwmeester Eduard\u00a0Cuypers,\u00a0neef van\u00a0de\u00a0grote P.J.H. Cuypers. Zowel Vissering als Stoop waren meteen weg van de bouwstijl van de neef en dat heeft men geweten Zo kreeg Ed.\u00a0Cuypers diverse opdrachten van Vissering aangaande de Javasche Bank en de Nederlandsche Bank en bouwde hij het Landhuis Die Clinghe. Voorts verrezen in opdracht van Adriaan Stoop het Stoop\u2019s Bad en het Kennemer\u00a0 Lyceum. Het landhuis Die Clinghe – op Hoge Duin en Daalseweg 31 – werd in 1915 ontworpen met\u00a0 het oog op representatieve ontvangsten.\u00a0Vissering,\u00a0in\u00a0een\u00a0Levensbericht\u00a0(1927) over de stijl van de architect: \u2018Cuypers heeft beproefd niet alleen het Indische – bepaaldelijk het\u00a0Hindoeelement in zijn bouwstijl op te nemen,\u00a0<\/em>doch\u00a0heeft\u00a0ook\u00a0naar\u00a0eene\u00a0aanpassing van\u00a0 Chineesche lijnen en\u00a0 motieven\u00a0 gezocht\u00a0 (…..) . Een\u00a0 voorbeeld\u00a0 is\u00a0 mijn landhuis Die Clinghe\u2019. Overigens is Die Clinghe de \u00a0oud-Hollandse naam voor kale zandheuvel. Denk\u00a0bijvoorbeeld ook aan Cling \u2014 en Daal, het bekende instituut in Den Haag. Ook vader Cats sprak in zijn gedichten van \u2018die Klingen\u2019 .<\/p>\n\n\n\n\n
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\"\"<\/a><\/td>\n\u00a0 \u00a0 \u00a0 \"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Conferentie van de samenwerkende centrale<\/em>
\nbanken op Visserings buiten Die Clinghe te<\/em>
\nBloemendaal, 9 augustus 1926. v.l.n.r. de<\/em>
\ngovernor van de Bank of England Montagu<\/em>
\nNorman, gastheer Vissering, de president van<\/em>
\nde Reichsbank Hj. Schacht\u00a0en de governor van<\/em>
\nde Federal Reserve Bank of New York B. Strong<\/em><\/td>\n		Op Die Clinghe met de Belgen, v.l.n.r. Vissering,<\/em>
\nStrong, Schacht, de Belgische minister van de<\/em>
\nschatkist\u00a0belast\u00a0met\u00a0de\u00a0muntsanering E.\u00a0Francqui<\/em>
\nen\u00a0de\u00a0Belgische oud-minister\u00a0van\u00a0Financi\u00ebn<\/em>
\nL. Delacroix.<\/em><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Holtrop<\/strong> e<\/strong>n<\/strong>\u00a0Kessler<\/strong><\/p>\n

Een tijd na Vissering kwam Marius Holtrop (1902- 1988)<\/strong>\u00a0<\/strong>,\u00a0eveneens\u00a0een\u00a0Bankpresident met\u00a0Bloemendaal als domicilie. Hij woonde achtereenvolgens op De Moerberg, Hoge Duin en Daalseweg 32, en op Windvliet, Zomerzorglaan\u00a0 2 ,\u00a0 dat hij in\u00a0 1962 liet bouwen. Zijn rechterhand op de Bank was de briljante professor Dolph Kessler (1916-2002) , onder andere ook mijn leermeester\u00a0 op\u00a0 de\u00a0 Bank\u00a0 en\u00a0 promotor\u00a0 op\u00a0 de\u00a0 universiteit.\u00a0 Zijn ouders waren\u00a0 Dolph Kessler –\u00a0 oprichter\u00a0 van de Hoogovens\u00a0 (en\u00a0 bovendien\u00a0 aanvoerder\u00a0 van\u00a0 het eerste\u00a0offici\u00eble\u00a0voetbalelftal van\u00a0Nederland\u00a0in 1905!)\u00a0<\/strong>–\u00a0\u00a0en\u00a0Bep Stoop, dochter\u00a0van\u00a0\u2018onze\u2019\u00a0Adriaan\u00a0Stoop.\u00a0Zij lieten\u00a0hun huis Slingerduin bouwen in de duinen ten zuiden van IJmuiden, nu een natuurmonument van 11 hectare. Hun (schoon)vader was August Kessler, de oprichter van\u00a0Koninklijke Olie. De nauwe banden met Bloemendaal mogen voorts blijken uit het feit dat hun zoon Dolph (de latere hoogleraar) het Kennemer Lyceum doorliep,\u00a0waar zijn naam nog altijd op het Jaarbord van 1934 prijkt.<\/p>\n

Walraven <\/strong>van <\/strong>Hall<\/strong>: <\/strong>Bankier <\/strong>van <\/strong>het <\/strong>verzet<\/strong>, <\/strong>met <\/strong>de\u00a0<\/strong>grootste <\/strong>bankroof ooit<\/strong><\/p>\n

Dat goed geld in oorlogsomstandigheden kwaad geld kan worden maar \u2018ondergronds\u2019 <\/i>toch weer\u00a0goed geld blijkt te zijn, bewijst de geschiedenis van \u2018de grootste\u00a0 bankroof aller tijden in Nederland\u2019 , waarin Walraven van Hall en ook Cornelis Ritter hoofdrolspelers waren.\u00a0Wally van Hall werd in 1906 geboren in het Amsterdamse bankiersgezin Van Hall Boissevain. Het telde maar liefst tien kinderen, onder wie de latere Amsterdamse burgemeester Gijs van Hall. De familie verhuisde begin jaren \u2019 20 naar Bentveld.<\/p>\n\n\n\n
\u00a0\"\"<\/a><\/p>\n

Marius Wilhelm Holtrop (1902-1988)<\/em><\/p>\n<\/td>\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Walraven\u00a0van\u00a0Hall\u00a0met\u00a0zijn broers\u00a0Floor,<\/em>
\n Beppo\u00a0en\u00a0Gijs\u00a0bij\u00a0de\u00a0ouderlijke\u00a0woning in\u00a0Bentveld<\/em>
\n aan\u00a0de\u00a0Bentveldsweg<\/em>
\n (foto\u00a0van\u00a0Hallstichting,\u00a0zie\u00a0Erik\u00a0Schaap,\u00a0p.26)<\/em><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

 <\/p>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/p>\n

Walraven van Hall<\/em><\/p>\n<\/td>\n

\n\n\n\n
Stalen<\/strong>\u00a0zenuwen<\/strong><\/p>\n

Dit ingenieuze plan stond of viel met hulp van binnen de Bank. Kassiergeneraal Cornelis Ritter, woonachtig op de Julianalaan 176 te Overveen, was daartoe bereid: “Ik heb mijn plicht gedaan\u201d . Hij deed dit op eigen gezag maar wel met de zegen van de in 1941 afgetreden Bankpresident Trip en de regering in Londen. Het betekende een groot gevaar voor eigen leven, want de Bank was in handen van NSB\u2019ers. Vijftien keer kwam van Hall op de Bank met de valse promessen langs bij Ritter, Ritter verruilde die vervolgens en van Hall verliet de Bank met de \u00e9chte exemplaren. E\u00e9n keer ging het bijna fout, toen een bankmedewerker in het bijzijn van een nationaal-socialistische directeur een wijnkleurige glans ontdekte op \u00e9\u00e9n van de (valse) waardepapieren. Ritter wist door snel te reageren erger te voorkomen en het NSF te behoeden\u00a0voor\u00a0een\u00a0ramp. Een en ander illustreert dat van Hall en Ritter over stalen zenuwen moeten hebben beschikt. Bankpresident Wellink sprak onlangs van \u2018een ongelooflijk staaltje van moed\u2019. Door verraad werd van Hall in\u00a0 januari 1945 opgepakt door\u00a0\u00a0 de Duitsers en gevangen gezet in Haarlem. Hij hield zijn lippen echter stijf op elkaar om anderen niet te schaden. Op 12 februari werd hij gefusilleerd op de hoek Rijksstraatweg\/Jan Gijzenvaart in Haarlem-Noord. Een monument op die plaats herinnert aan de executie. Hij ligt begraven op de Eerebegraafplaats Bloemendaal<\/em>.<\/p>\n

Zo kent ook de wereld van de Haute Finance<\/em> haar dramatische\u00a0episoden.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

 <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

 <\/p>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/p>\n

C.W. Ritter<\/em><\/p>\n<\/td>\n

\"\"<\/a><\/td>\n\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
\n

C.W Ritter hielp Van Hall vanuit DNB om ruim vijftig miljoen gulden uit de Nederlandse kluizen achterover te dru\u00efden ten behoeve van het verzet.<\/em><\/p>\n<\/td>\n

\n

Het eerste bankbiljet van de Nederlandsche Bank(1814).
\nDeze coupure van 25 gulden werd vanwege de kleur
\nroodborstje genoemd.<\/em><\/p>\n<\/td>\n

\n

Illegaal gedrukte schatkistpromesse, zoals gebruikt in de grootste bankroof ooit<\/em><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Walraven vervolgde van 1920 tot 1922 zijn opleiding op het Kennemer Lyceum. Hij trouwde met Tilly den\u00a0Tex. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stond hij bekend als de bankier\u00a0 van het verzet. In 1944 wist\u00a0 hij het versnipperde\u00a0 verzet op \u00e9\u00e9n lijn\u00a0 te\u00a0 krijgen. Samen\u00a0 met\u00a0 zijn\u00a0 broer Gijs zette hij ondergronds het Nationaal Steun Fonds (NSF) op voor de financiering van al het verzetswerk. Van alle kanten werd een beroep op het fonds gedaan: van hulp aan joodse en andere onderduikers, spoorwegstakers en opgeroepenen voor de Arbeitseinsatz tot aan het vervalsen van persoonsbewijzen toe. In totaal wist het NSF het voor die tijd enorme bedrag van 85\u00a0miljoen\u00a0gulden\u00a0te\u00a0verwerven.\u00a0Dat\u00a0was ruwweg 0,8\u00a0procent van het toenmalige nationale inkomen van Nederland. Vertaald naar huidige bedragen zou dat maar liefst bijna vier miljard\u00a0 euro\u00a0 hebben\u00a0 betekend! Ruim\u00a0 50\u00a0 miljoen gulden van die 85 miljoen kwam – via een ingenieus plan – uit de kluizen van de Nederlandsche Bank: \u00e9chte schatkistpromessen in de kluizen van de Bank werden vervangen door exacte vervalsingen en vervolgens werden de \u00e9chte promessen verkocht aan de banken. De opbrengst viel met medeweten van die banken aan het NSF toe.<\/p>\n

Literatuur <\/strong><\/p>\n

    \n
  • J. Jonker, MeesPierson,\u00a0Schakel tussen verleden en toekomst<\/em>\u00a0, MeesPierson, 1997.<\/li>\n
  • Nicolette & Beppe Kessler, Tussen moeder en zoon. Briefwisseling tussen Margo Kessler-deLange en haar zoon Dolph<\/em> 1901-1938 ; 2004M. Klompmaker, Adriaan Pauw in brons geva<\/em>t , Haarlems Dagblad, 25 april 2007<\/li>\n
  • G.Labouchere,Abel\u00a0Labouchere<\/em>\u00a01860\u00a0\u00a01940,f\u00a0 \u00a0Rijswijkse\u00a0Hist.\u00a0Projecten,\u00a0\u00a02007<\/li>\n
  • G. Labouchere, Delfts Blauw en Bloemendaal<\/em>, Ons Bloemendaal, Najaar 2009<\/li>\n
  • G. L. van Lennep Over goed geld en kwaad geld<\/em> , Bert Bakker, 1989<\/li>\n
  • J. van Lennep 8c J.ter Gouw,\u00a0\u00a0De\u00a0Uithangteekens<\/em>,\u00a0Gebroeders\u00a0Kraay,\u00a01868<\/li>\n
  • P. de Natris, Herkomst van de tulp<\/em>, Ons Bloemendaal, Lente 2004<\/li>\n
  • M. van Nieuwkerk, Hollands Gouden Glorie<\/em>, Becht\/Gottmer, 2005<\/li>\n
  • M. van Nieuwkerk, Bubbels,Financi\u00eble\u00a0crises\u00a0uit\u00a0de\u00a0geschiedenis<\/em>,\u00a0Sonsbeek,\u00a0\u00a02007<\/li>\n
  • M. van Nieuwkerk, De Wisselbank<\/em>, Bank van de wereld, Sonsbeek, 2009<\/li>\n
  • M. van Nieuwkerk, En eeuwig barsten de Bubbels,<\/em> B&E, nr 1 \/ 2 , 2009<\/li>\n
  • C.van Renselaar, Walraven van Hall<\/em>, DNB-Magazine, 2006<\/li>\n
  • J. R\u00f6melingh & G. van Rijn, Rumor in Schola<\/em>, Aelbertsberg & Elswout, 2005<\/li>\n
  • E.Schaap,\u00a0Walraven\u00a0van\u00a0Hall,\u00a0Premier\u00a0van\u00a0het\u00a0verzet<\/em>,\u00a0Uitgeverij\u00a0N-H,\u00a02006<\/li>\n
  • U. denTex, Anna Baronnesse Bentinck<\/em> 1902-1989, Balans, 2003<\/li>\n
  • U. denTex, Erfgenamen<\/em>, Balans, 2009<\/li>\n
  • W. Vanthoor, De Nederlandsche Bank<\/em> 1814-1989, 2004<\/li>\n
  • G. Vissering, Levensbericht\u00a0van Eduard\u00a0Cuypers<\/em>,\u00a0DBNL,\u00a01928<\/li>\n
  • van Voorst Vader- Duyckinck Sander, Leven en laten leven, Biografie Adriaan Stoop, <\/em>Schuyt,<\/em> 1994<\/li>\n
  • Joh. De Vries, Geschiedenis DNB<\/em>, Deel V: Visserings tijdvak DNB, 198<\/li>\n
  • G. Wiersma, Johanna Borski, financier van Nederland<\/em> , Amsterdam, 1998<\/li>\n<\/ul>\n

    Met dank aan\u00a0 Hans Krol<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Eerder gepubliceerd in het tijdschrift “Ons Bloemendaal” De Haute Finance in Bloemendaal door de eeuwen heen DOOR MARIUS VAN\u00a0 NIEUWKERK De wereld van La Haute Finance is maar al te goed bekend in Bloemendaal. Al eeuwen kiezen grote bankiers en geldmensen onze omgeving als domicilie. Enkele \u2018Haute Finance Bloemendalers\u2019 passeren op aansprekende momenten\u00a0 de revue. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-443","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mariusvannieuwkerk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mariusvannieuwkerk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mariusvannieuwkerk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mariusvannieuwkerk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mariusvannieuwkerk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=443"}],"version-history":[{"count":64,"href":"https:\/\/www.mariusvannieuwkerk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/443\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":548,"href":"https:\/\/www.mariusvannieuwkerk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/443\/revisions\/548"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mariusvannieuwkerk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}